सिद्धान्त : श्वास-प्रश्वासजस्तै अपरिहार्य मानव क्रियाकलाप

October 3, 2017

समाजमा, देशमा, संसारमा परिवर्तन ल्याउने हो भने सर्वप्रथम त सिद्धान्त (Theory), वाद (Ism), मताग्रह (Ideology), प्रतिमान (Paradigm), विश्वदृष्टिकोण (Worldview) को सङ्कथन, अभिनिर्माण एवं मूलप्रवाहीकरणमा ध्यान दिनु पर्छ ।
सिद्धान्त (Theory), वाद (Ism), मताग्रह (Ideology), प्रतिमान (Paradigm), विश्वदृष्टिकोण (Worldview) बारे थाहा हुनु प्रत्येक सचेत मानवका लागि आवश्यक छ ।
सैद्धान्तिक चिन्तन मानव जीवनको अपरिहार्य पक्ष हो ।
प्रत्येक व्यक्तिसँग एक सिद्धान्त हुन्छ, थाहा पाएर वा नपाएर ।
सिद्धान्त एक प्रकारले श्वास–प्रश्वासजस्तै अपरिहार्य मानव क्रियाकलाप हो ।
सिद्धान्तबाट स्वतन्त्र कुनै अवस्था हुँदैन । सबै दृष्टिकोणहरु सिद्धान्तबाट नै निःसृत हुन्छन् । यहाँसम्मकि ‘सामान्य सुझबुझ’ (कमनसेन्स) भनिनेचाहिँ कुरा पनि कुनै न कुनै सिद्धान्तमा आधारित हुन्छ ।
Read the rest of this entry »

Advertisements

आह्वानपत्र (मैथिली) : जड़ि आ कील नेपालमे भेल मौलिक घरबैआ शक्ति

January 28, 2017

जड़ि आ कील नेपालमे भेल मौलिक घरबैआ शक्ति
“जरो र किलो नेपालमै भएको मौलिक रैथाने शक्ति” (The Root and Locus Movement)
विज्ञानक बुद्धि प्रविधिक प्रगति ।
धर्मक विवेक सहृदयताक सम्बन्ध ।।
विकास न्याय स्वाधीनता समृद्धिमे नेपालक ।
सहृदयी तराई मधेश पहाड़ आ हिमालक ।।
प्रिय बन्धु लोकनि !
नेपाल विश्वक सभसँ प्राचीन देशमे एक अछि । ई महाभारतकालसँ पुरान, रामायणकालसँ पुराना देश अछि; राज्य–राष्ट्र (State Nation) अछि । एकर सीमामे परिवर्तन भेल अछि, शासक लोकनि परिवर्तन भेल अछि । मुदा राज्यराष्ट्रक रूपमे अविच्छिन अस्तित्वमे अछि, वैदिककालसँ । हजारो–हजार वर्षक इतिहास अछि नेपालक सार्वभौमसत्ता, स्वतन्त्रता, स्वाधीनताक । हिमाल, पहाड़ आ तराई नेपालक अवयवक रूपमे रहैत आएल अछि, सभ दिनसँ ।
इतिहासक प्रायः सभ कालखण्डमे ई देश समृद्ध, शक्तिशाली आ अग्रणी रहैत आएल अछि । मुदा एखन देशक स्थिति कि छैक जे त अपनासभक सामने अछि । सङ्कटे सङ्कट आ सङ्क्रमणकालक कारण वर्तमान नेपालक दूरावस्थासँ अपनासभ पीड़ित भऽ रहल छी । हिंसा, अराजकता, हाहाकार !! घृणा, द्वेष, वैमनस्य !! असुरक्षा, अशान्ति, त्राहीत्राही, रोदन, चित्कार !! भ्रष्टाचार, तस्करी, कालाबजारी, महङ्गी !! बेरोजगारी, पलायन, निराशा !! गरिबी, रोग, भुख, शोक !! विकृति, विसङ्गति, पापाचार !! अन्याय, अत्याचार, शोषण, दमन, असमानता !! कतऽ छैक त चित बुझाबऽबाला ठाम ? के अछि दोषी ? के अपनासभकेँ ई महासङ्कटसँ पार लगाओत ?
हरेक इमान्दार नेपालीसँ गम्भीरतापूर्वक सोच–विचार कऽ निर्णय लेबाक समय आएल अछि— कि एहि देशक स्थितिकेँ एहिना बिगरैत रहऽ देबाक चाही कि सुखमय बनाएब ? इजोरिआ छानब कि अन्हरिआ ? निर्णय लेबाक अछि — “आब कोन रस्ता लेबैक ?”
नेपालक वर्तमान समस्यासभक समाधान कऽकऽ नेपालकेँ वैश्विक पुनःसंरचनाक अग्रणी आ केन्द्र बनाओल जाऽ सकैय, एकर लेल नीति आ नेतृत्व दूनू सर्वोत्तम रहब अत्यावश्यक अछि । जड़ि (Root) आ कील (Locus) नेपालमे रहल मौलिक घरबैआ शक्तिए नेपालक लेल सर्वोत्तम विकल्प रहल निष्कर्षमे हमसभ पहुँचल छी ।
Read the rest of this entry »

झिगु मौलिक रैथाने शक्तिया आह्वान

January 1, 2017

हागः व की नेपालय् हे दुगु मौलिक रैथाने शक्ति
“जरो र किलो नेपालमै भएको मौलिक रैथाने शक्ति”
(The Root and Locus Movement)
हागः व की नेपालय् हे दुगु मौलिक रैथाने शक्तिया आह्वान

विज्ञानया बुद्धि प्रविधिया विकास ।
धर्मया विवेक सहृदयताया स्वापू ।।
विकास न्याय स्वाधीनता समृद्धिइ नेपाःया ।
सहृदयी तराई, मधेश, पहाड व हिमालया ।।

हनेबहःपिं,
नेपाः विश्वया हे दक्कलय् पुलांगु देशत मध्ये छगू खः । थुपिं महाभारतकाल स्वया नं पुलांगु, रामायणकाल स्वया नं पुलांगु देय्, राज्यराष्ट्र(State Nation) खः । थुकिया सिमाना हिलाच्वंगु दु, शासकत हिलाच्वंगु दु, तर राज्य राष्ट्रया रुपय् थ्व मदिकं अस्तित्वय् दु वैदिकइलय्निसें हे । द्वलंद्वः दँया इतिहास दु नेपाःया सार्वभौमसत्ता, स्वतन्त्रता, स्वाधीनाया । हिमाल, पहाड, तराई नेपाःया थः जुयाच्वंगु दु न्ह्याब्लें ।
इतिहासया अप्वः थें फुक्कं कालखण्डय् थ्व देय् समृद्ध, शक्तिशाली, अग्रणी जुयावःगु दु । तर आः देय्या स्थिति छु दु धयागु ला झीगु न्ह्यःने खने हे दु । संकट हे संकटया सङ्क्रमणकालं लद्यद्यां वर्तमान नेपाःया दुराबस्थां झी सकसितं पीडित यानाच्वंगु दु । हिंसा, अराजकता, हाहाकार ।। घृणा, ल्वापू, बैमनस्य ।। असुरक्षा, अशान्ति, त्राहीत्राही, रोदन, चित्कार ।। भ्रष्टाचार, तस्करी, कालाबजारी, महंगी, बेरोजगार, पलायन, निराशा ।। गरिबी, ल्वय् पित्या, शोक ।। विकृति, विसङ्गति, पापाचार ।। अन्याय, अत्याचार, शोषण, दमन, असमानता ।। ग्व गन दु चित्त बुझे यायेगु थाय् ? सु खः दोषी ? सुनं खः झीत थ्व महासङ्कटं पार लगे याइगु ?
प्रत्येक इमान्दार नेपाःमिं गम्भीरपूर्वक सोच विचार यानाः आः हे निर्णय कायेमाःगु अवस्था वःगु दु । छु थ्व देशया स्थितियात थथे हे स्यंका च्वने बियेगु अथवा देय्यात सुखमय दयेकेगु ? तुयूजला ल्ययेगु वा ख्युँजला ल्ययेगु ? निर्णय कया हे छ्वयेमाःगु दु —‘‘आः गुगु लँपू लियेगु ?’’
नेपाःया वर्तमान समस्यातय्गु समाधान यानाः नेपाःयात वैद्धिक पुनः संरचनाया अग्रणी वा केन्द्र दयेके फइ, गुकिया लागिं नीति व नेतृत्व निगुलिं सर्वोत्तम जुइमाः । हागः (च्यत) (Root) व की (Locus) नेपालय् हे दुगु मौलिक रैथाने शक्ति हे नेपाःया लागिं सर्वोत्तम विकल्प जुइगु निष्कर्षय् जिपिं थ्यनागु दु ।
Read the rest of this entry »

के हो राज्यराष्ट्र सिद्धान्त ?

September 15, 2016

राज्यराष्ट्र (State Nation) निम्नानुसारका मान्यताहरु समेटिएको एक सिद्धान्त हो :—
(क) राज्य (State) नै राष्ट्र (Nation) हो ।
(ख) राज्य र राष्ट्र अलग अलग तत्त्वहरु होइनन् । “राज्य” र “राष्ट्र” समान अर्थ दिने संज्ञाहरू हुन् — जसमा “राज्य” संज्ञामा भू–राजनीतिक–वैधानिकतालाई र “राष्ट्र” संज्ञामा सांस्कृतिक सामाजिक एकत्वलाई जोड दिइएको हुन्छ ।
(ग) “राष्ट्रियता” को परिभाषा एवं पहिचानका निमित्त “राज्य” नै निर्णायक तत्त्व हो । प्रजाति, जाति, भाषा, धार्मिक सम्प्रदाय, सांस्कृतिक पहिचान, क्षेत्रीय पहिचान आदिका आधारमा “राष्ट्र” को परिभाषा गर्नु हुँदैन र जुन राज्यको नागरिक होइन्छ, सोही राज्यको नागरिकतासँगै राष्ट्रियता पनि निर्धारण हुन्छ ।
(घ) “राज्यराष्ट्र” मा नागरिक तथा राजनीतिक अधिकार र सांस्कृतिक अधिकारलाई तिनीहरुका विशिष्ट परिप्रेक्ष्यमा विशिष्टतापूर्वक प्रत्याभूत गरिन्छ । प्रजातीय, जातीय, साम्प्रदायिक, सामुदायिक, क्षेत्रीय आदि पहिचानहरु सांस्कृतिक अधिकारका विषय–वस्तु हुन् भने नागरिकता एवं राष्ट्रियताचाहिँ नागरिक तथा राजनीतिक अधिकारका विषय–वस्तु हुन् । अर्थात्, नागरिक तथा राजनीतिक अधिकारका निमित्त व्यक्ति नै आधारभूत एकाइ हो र सांस्कृतिक अधिकारका निमित्त देशका प्रजातीय, जातीय, साम्प्रदायिक, सामुदायिक, क्षेत्रीय आदि पहिचानहरुका आधारमा बनेका अवयवहरुलाई एकाइ मानिन्छ । तसर्थ, नागरिक तथा राजनीतिक अधिकारका परिप्रेक्ष्यमा प्रजाति, जाति, सम्प्रदाय, समुदाय, भौगोलिकक्षेत्र आदिबाट अभिनिर्मित पहिचानको निर्णायक भूमिका हुँदैन; तर सांस्कृतिक अधिकारका परिप्रेक्ष्यमाचाहिँ राज्य संस्कृति, प्रजाति, जाति, सम्प्रदाय, समुदाय, भौगोलिकक्षेत्र आदिबाट निरपेक्ष रहन सक्दैन ।
“राष्ट्रियता” को परिभाषा एवं पहिचानका निमित्त “राज्य” नै निर्णायक तत्त्व मान्ने हाम्रो मान्यता भएकाले नाक चुच्चो छ कि थेप्चो (नेप्टो) छ, आँखा विस्फारित (खुलेको) छ कि चिम्सो छ, रङ्ग गोरो छ कि कालो छ, कपाल कस्तो छ, जुँगा–दाह्री छपक्कै बाक्लो आउँछ कि कताकति तिलचामले मात्र आउँछ, हिमाली भेगको हो वा पहाडी भेगको हो वा तराइ मधेश भेगको हो, कुन जातिको हो, कुन प्रजातिको हो, कुन जातको हो — यस्ता यस्ता निहुँमा मान्छेको कित्ताकाट गर्ने/ध्रुवीकरण हुने घृणावादी राजनीतिका दृष्टिकोणबाट “राष्ट्र” को परिभाषा गर्ने पद्धतिलाई हामी अस्वीकार गर्छौँ । सोही कारणले नै हामी राष्ट्रराज्य (Nation State), द्वि–राष्ट्रिय राज्य (Two-Nation State) तथा बहुराष्ट्रिय राज्य (Plurinational State or Multi-Nation State) भन्ने सिद्धान्तलाई पनि मान्दैनौँ । नेपाल एक राज्यराष्ट्र (State Nation) हो भन्ने हाम्रो मान्यता छ ।
Read the rest of this entry »

सहृदयतावादको शङ्खघोष गरौँ

August 19, 2016

नाक चुच्चो छ कि थेप्चो (नेप्टो) छ, आँखा विस्फारित (खुलेको) छ कि चिम्सो छ, रङ्ग गोरो छ कि कालो छ, जुँगा–दाह्री छपक्कै बाक्लो आउँछ कि कताकति तिलचामले मात्र आउँछ, हिमाली भेगको हो वा पहाडी भेगको हो वा तराइ मधेश भेगको हो, कुन जातिको हो, कुन प्रजातिको हो, कुन जातको हो, एस्ता एस्ता निहुँमा मान्छेको कित्ताकाट गर्ने/ध्रुवीकरण हुने अहिलेको तथाकथित राजनीतिलाई विस्थापित गरौँ । पहिचान/अस्मिता (Identity) को राजनीतिका नाममा घृणावादलाई मलजल नगरौँ । नागरिक–राजनीतिक अधिकारका परिप्रेक्ष्यमा व्यक्ति नै सर्वोच्च हो र व्यक्तिका गुण/दोषका आधारमा कसी लगाएर ठिक/बेठिक, असल/खराब के हो भन्ने निर्णय हुनु वाञ्छनीय छ ।
सम्बन्धको आधार प्रेमलाई बनाऔँ; घृणालाई सम्बन्धको आधार नबनाऔँ ।
वर्तमान नेपालमा तीव्र गतिमा कित्ताकाट, ध्रुवीकरण, सङ्गठन/विगठन/विघटन भइरहेको परिस्थितिमा हाम्रो अगाडिको जल्दोबल्दो सवाल स्पष्ट छ : घृणालाई सम्बन्धको आधार बनाउने हो वा प्रेमलाई ?
असहिष्णुता, विद्वेष, झगडा, विखण्डन, हिंसाको निमित्त निहुँ खोज्ने हो भने त्यस्तो निहुँ जहिले पनि जहाँ पनि भेटिनेछ र सहिष्णुता, सामञ्जस्य, मैत्री, शान्ति, एकता, सहृदयताको निमित्त आधार खोज्ने हो भने पनि पाइला–पाइलामा पाइनेछ । निर्णय त हामीले गर्नुछ : के हो हाम्रो अभीष्ट ? नेपाली राष्ट्रियताको जगलाई सुदृढ गराउने हो वा यसलाई नामेट गराउने ?
सहृदयी एकताले उज्यालो भविष्यतिर डोर्याउनेछ र विद्वेषपूर्ण विखण्डनले विनाशलाई निम्त्याउनेछ । कि भन्नु पर्यो — नेपाल भन्ने राष्ट्र खडा गर्नु नै गलत थियो; नत्र नेपाल राष्ट्रलाई जीवित यथार्थ मान्ने हो भने नेपाली राष्ट्रियतालाई जसरी पनि बलियो नबनाई सुखै छैन । नेपाली राष्ट्रियतालाई बलियो बनाउने हो भने यसका आधारहरूलाई मजबुत बनाउनै पर्छ ।
नेपाली राष्ट्रियताका बृहत्तर आधारहरू पहिचान गरौँ; नेपाली राष्ट्रियताको बृहत्तर एवं अद्यावधिक परिभाषा, व्याख्या, विश्लेषण, अर्थापन गरौँ; साझा राष्ट्रिय चेतनालाई अवलम्बन गरी नेपाललाई “राज्यराष्ट्र” का रूपमा अग्रणी बनाऔँ ।
विविधतालाई एकता, शक्ति, सामर्थ्य, समृद्धिको स्रोत बनाऔँ;
विविधतालाई घृणा, द्वेष, फुट, लडाइँको निहुँ नबनाऔँ ।
प्रत्येक जाति, समुदायका आ–आफ्ना विशेषताहरू हुन्छन् र ती सम्पूर्ण जातिहरू, समुदायहरू मिलिसकेपछि बन्ने समुच्चा राष्ट्रको, राष्ट्रिय चरित्रको र संस्कृतिको पनि एउटा विशिष्ट स्वरूप हुन्छ । यसलाई रसायनशास्त्रको उदाहरण लिएर हेर्दा यदि अम्ल र क्षार मिल्न गए भने छुट्टै प्रकारको वस्तु लवण उत्पन्न हुन जान्छ । जसरी लवणको गुण अम्ल र क्षार भन्दा छुट्टै खालको भए तापनि त्यो लवणमा अम्ल र क्षारको बराबरी योगदान छ भन्ने कुरा वैज्ञानिक सत्य हो, त्यसरी नै राष्ट्रिय चरित्र एवं संस्कृतिसँग कुनै जातीय समुदाय, भाषिक समुदाय, भौगोलिक क्षेत्रको चरित्र एवं संस्कृतिको तादात्म्य देख्न नसकिएको अवस्था छ भने पनि त्यस राष्ट्रको राष्ट्रिय चरित्र एवं संस्कृतिमा उक्त जातिको चरित्र एवं संस्कृति सन्निहित हुन्छ । जसरी माथि दिइएको उदाहरणमा अम्ल र क्षारको गुण लवणको गुणसँग तादात्म्यता देख्न नसकिए तापनि लवणमा अम्ल र क्षार दुवैको बराबरी योगदान र महत्व छ, त्यसरी नै समुच्चा नेपाली राष्ट्रिय संस्कृतिमा पहाडी ब्राह्मण–क्षेत्रीका साथै नेवार समुदाय, शिल्पी (“दलित”) समुदाय, मैथिली समुदाय, मगर, गुरुङ्ग, तामाङ, राई, लिम्बु, शेर्पा आदि इत्यादि नेपालका सम्पूर्ण जाति वा समुदायहरू सबैको बराबरी योगदान र महत्व छ ।
नेपाल विविधतायुक्त देश हो; नेपालमा धेरैथरी जाति हुनु र तिनीहरू मिलेर एउटै राष्ट्र निर्मित हुनु स्वाभाविक र सहज कुरा नै हो ।
सहृदयता – जिन्दावाद !!!

“जरो र किलो नेपालमै भएको मौलिक रैथाने शक्ति” के हो ? अहिले के गर्दैछ ? तत्कालै गर्न सकिने कार्य के हुन् ?

June 29, 2016

Q: “जरो र किलो नेपालमै भएको मौलिक रैथाने शक्ति” के हो ?
A: “वैज्ञानिक सत्ययुग” को लक्ष्यसहित स्थापना भएको एक महाअभियान हो “जरो र किलो नेपालमै भएको मौलिक रैथाने शक्ति” । सम्प्रति बृहत्तर कार्यक्षेत्र भएको यो महाअभियान उपयुक्त समयमा निर्वाचनमा भाग लिने एवं निर्वाचनमार्फत् जनअनुमोदन हासिल गरी राज्यसत्ता सञ्चालन गर्ने राजनीतिक संस्था (पार्टी/दल) का रूपमा अगाडि आउनेछ ।
नेपाललाई वर्तमान सङ्कटको सङ्क्रमणबाट मुक्त गराउने, विश्वका विकसित देशहरुको समूहमा पु¥याउने र अन्ततोगत्वा नेपाललाई नयाँ वैश्विक संरचनाको अग्रणी एवं केन्द्र बनाउने “जरो र किलो नेपालमै भएको मौलिक रैथाने शक्ति” को उद्देश्य हो ।
विज्ञानको बुद्धि, प्रविधिको प्रगति, धर्मको विवेक एवं सहृदयताको सम्बन्ध “जरो र किलो नेपालमै भएको मौलिक रैथाने शक्ति” का आधारशिला चतुष्टय (अर्थात्, चारवटा मुख्य आधार) हुन् ।
“जरो र किलो नेपालमै भएको मौलिक रैथाने शक्ति” ले विशिष्ट रूपमा “राज्यराष्ट्र” सिद्धान्तमार्फत् नेपाली राष्ट्रियताको अद्यावधिक व्याख्या गरेर बृहत्तर राष्ट्रिय एकताको सहृदयतावादी राजनीतिक ढाँचा प्रस्तुत गरेको छ ।
Read the rest of this entry »

नेपाल वैदिककालदेखिकै सार्वभौमसत्तासम्पन्न देश

May 19, 2016

स्वतन्त्र, स्वाधीन, सार्वभौमसत्तासम्पन्न देश (भू–राजनीतिक–वैधानिक राज्य) को हैसियतमा नेपालको अस्तित्व अत्यन्त प्राचीन कालदेखि रहिआएको छ । वर्तमानमा विश्वमा रहेका स्वतन्त्र, स्वाधीन, सार्वभौमसत्तासम्पन्न देशहरूमध्ये नेपाल सबैभन्दा प्राचीन हो भन्दा पनि अत्युक्ति हुँदैन । हाम्रा छिमेकी चीन र इण्डिया दुवैको इतिहासलाई हेर्ने हो भने भू–राजनीतिक–वैधानिक राज्यका हैसियतमा नेपालभन्दा निकै कनिष्ठ हुन् ।
प्राचीनकालमा नेपाल देशको विस्तृति कामरूप–कामाक्षा (वर्तमान नेपालको पूर्वी सीमानाभन्दा धेरै पूर्व) देखि कश्मीर (वर्तमान नेपालको पश्चिमी सीमानाभन्दा धेरै पश्चिम) सम्म, मानसरोवर भन्दा पनि उत्तर (वर्तमान नेपालको उत्तरी सीमानाभन्दा धेरै उत्तर) देखि गङ्गा नदीको दक्षिण (वर्तमान नेपालको दक्षिणी सीमाना भन्दा धेरै दक्षिण) सम्म थियो । कहिलेकाहिँ नेपालको सार्वभौमसत्तापूर्ण शासन अन्तर्गत रहने भूखण्ड निकै साँगुरिएको अवस्था पनि नआएको होइन । जे भए तापनि, स्वतन्त्र, स्वाधीन, सार्वभौमसत्तासम्पन्न देश (भू–राजनीतिक–वैधानिक राज्य) को हैसियतमा हाम्रो देशको अविच्छिन्न अस्तित्व वैदिककालदेखि नै रहिआएको छ ।
नेपाललाई हिमवत्खण्ड, भरतखण्ड, भारतवर्ष आदि नामले पनि जनाइन्छ । नेपाल नामले विशेष सांस्कृतिक भूखण्डका साथै स्वतन्त्र, स्वाधीन, सार्वभौमसत्तासम्पन्न देश अर्थात् भू–राजनीतिक–वैधानिक राज्यलाई समेत जनाइएको हो । हिमवत्खण्ड, भरतखण्ड, भारतवर्ष आदि संज्ञाहरूलेचाहिँ एक विशिष्ट सांस्कृतिक भूखण्डका रूपमा यस देशको परिचयलाई प्रकट गर्छन् ।
प्राचीनकालमा जरो भएका भारत, भरतखण्ड तथा भारतवर्ष जस्ता संज्ञा र वर्तमान कालमा इण्डिया, भारत, हिन्दुस्तान, हिन्द आदि नामले समेत चिनिने हाम्रो छिमेकी देशको संज्ञाबीचमा भ्रमित नहोऔँ । वास्तवमा प्राचीनकालमा भारत, भारतवर्ष, भरतखण्ड आदि संज्ञाले कुनै भू–राजनीतिक–वैधानिक राज्यलाई जनाउँदैनथ्यो, त्यो त सांस्कृतिक भू–खण्डलाई जनाउने संज्ञा थियो । प्राचीनकालका भू–राजनीतिक–वैधानिक राज्यहरू त नेपाल, आन्ध्र, अङ्ग, अवन्ति, भद्राश्व, द्रविड, कलिङ्ग, कोशल, गान्धार, मगध, मालव, ओड्र, पाञ्चाल, बङ्ग, बाह्लिक, सिन्धु, त्रिविष्टप, महाराष्ट्र आदि आदि थिए । तसर्थ वर्तमान नेपाललाई हिमवत्खण्ड, भरतखण्ड, भारतवर्ष आदि नामले पनि पुकार्नु स्वाभाविक हो । सन् १९४७ मा ब्रिटिश आधिपत्यबाट स्वतन्त्र भएको एउटा देशले आफ्नो नाम इण्डिया र भारत पनि राखिदिनाले इतिहास नै भ्रमपूर्ण हुने परिस्थिति आएको हो । यदि हाम्रो छिमेकी देशले “इण्डिया भनेकै भारत” भनेर इतिहासमाथि डकैती नगरेको भए परिस्थिति अर्कै हुने थियो । जे होस्, हामीले बुझ्नै पर्ने ऐतिहासिक तथ्य के हो भने जुन व्यक्तिको नामबाट एक विशाल सांस्कृतिक भू–खण्डलाई भरतखण्ड, भारत, भारतवर्ष भनियो, ती प्रतापी व्यक्ति स्वयंको थातथलो गण्डकी प्रश्रवण क्षेत्र ( वर्तमान नेपालका गण्डकी र धौलागिरी अञ्चल) नै हो ।
डा. निर्मलमणि अधिकारी
vedicbrahman@gmail.com

“जरो र किलो नेपालमा भएको अन्तर्राष्ट्रिय शक्ति” (The Root and Locus International Movement)

December 16, 2015

१) द रुट एण्ड लोकस इन्टरनेसनल मुभ्मेन्ट (“जरो र किलो नेपालमा भएको अन्तर्राष्ट्रिय शक्ति”) को कार्यक्षेत्र सारा विश्व हो । पछि यसको सदस्यता संसारका सबै देशका, सबै धर्मका, सबै भाषाका, सबै जातिका, सबैथरि व्यक्तिहरुले लिन सक्नेछन् (यदि उनीहरु नेपाललाई नयाँ वैश्विक संरचना को अग्रणी एवं केन्द्र बनाउन सहमत हुन्छन् भने) । हालचाहिँ यसको सदस्यता संसारका सबै देशमा रहेका नेपालीमूलका व्यक्तिहरु (People of Nepali origin) ले लिन सक्नेछन् । अल्पकालीन रोजगारीका लागि विदेशमा रहेका, संसारका विभिन्न देशमा स्थायी आवास सुविधा उपभोग गरिरहेका साथै विभिन्न देशका नागरिक भइसकेका, सबैथरि नेपालीजनको सहभागिता यो अन्तर्राष्ट्रिय अभियानमा रहोस् भन्ने हाम्रो प्रयत्न हुनु पर्छ ।
(२) द रुट एण्ड लोकस इन्टरनेसनल मुभ्मेन्ट (The Root and Locus International Movement) को नाम र काम दुवैका हिसाबले नै यो एक अन्तर्राष्ट्रिय संस्था हुने भएकाले यसलाई नेपालभित्रको दलीय राजनीतिक गुटबन्दीबाट टाढा राख्नु जरुरी हुन्छ । अर्थात्, यो एक गैरराजनीतिक संस्था हो, यो सांस्कृतिक, सामाजिक संस्था (non-political, cultural, social organization) हो ।
(३) “जरो र किलो नेपालमै भएको मौलिक रैथाने शक्ति” (The Root and Locus Movement) नेपालभित्र मात्र कार्यक्षेत्र भएको संस्था हो भने द रुट एण्ड लोकस इन्टरनेसनल मुभ्मेन्ट (“जरो र किलो नेपालमा भएको अन्तर्राष्ट्रिय शक्ति”) को कार्यक्षेत्र सारा विश्व हो । “जरो र किलो नेपालमै भएको मौलिक रैथाने शक्ति” (The Root and Locus Movement) र द रुट एण्ड लोकस इन्टरनेसनल मुभ्मेन्ट (“जरो र किलो नेपालमा भएको अन्तर्राष्ट्रिय शक्ति”) सैद्धान्तिक हिसाबले समान विश्वदृष्टिकोण (common Worldview) भएका अलग अलग संस्थाहरु हुन् ।
(४) सैद्धान्तिक हिसाबले समान विश्वदृष्टिकोण भएको हुनाले दुई संस्थाहरुबीच थुप्रै कार्यमा सहकार्य हुनु स्वाभाविक हो । तर यी दुइटा संस्थाको आफ्नो आफ्नो कार्यक्षेत्र छन् र संस्थाको प्रकृति पनि फरक फरक छ । मौलिक रैथाने शक्तिले नेपालको राजनीति, अर्थतन्त्र, शिक्षा सहित समष्टि नेपालको नेतृत्वका लागि राजनीतिक अभियानका रुपमा कार्य गर्नेछ, जो भविष्यमा राजनीतिक पार्टीका रुपमा विकास हुनेछ । तर अन्तर्राष्ट्रिय अभियान “द रुट एण्ड लोकस इन्टरनेसनल मुभ्मेन्ट” चाहिँ सदैव सांस्कृतिक, सामाजिक संस्थाका रुपमा रहनेछ र दलीय राजनीतिबाट पृथक् रहनेछ ।

नेपाललाई वर्तमान सङ्कटको सङ्क्रमणबाट मुक्त गराउने, विश्वका विकसित देशहरुको समूहमा पुर्याउने र अन्ततोगत्वा विश्वको अग्रणी बनाउने उद्देश्यले “जरो र किलो नेपालमै भएको मौलिक रैथाने शक्ति” (The Root and Locus Movement) स्थापना हुन लागेको हो ।
नेपाललाई नयाँ वैश्विक संरचनाको अग्रणी एवं केन्द्र (the leader and center of new global order in the making) बनाउनका लागि संसारका सबै देशका, सबै धर्मका, सबै भाषाका, सबै जातिका, सबैथरि मानवसमक्ष हाम्रो सन्देश पुर्याउनु र उनीहरुले हाम्रो आह्वानलाई स्वीकार गरी सहयोग समेत गर्नु अनिवार्य हुन्छ; नत्र नेपाललाई नयाँ वैश्विक संरचना को अग्रणी एवं केन्द्र बनाउन सकिँदैन । संसारभरका नेपालीइतर मानवहरुले पनि नेपाललाई नयाँ वैश्विक संरचनाको अग्रणी एवं केन्द्र बनाउने हाम्रो महाअभियानमा हाम्रो मद्दत गर्न सकून् भन्ने ख्याल राखी सोहीअनुरुप तयारी गर्नु हाम्रै कर्तव्य हो । प्रथमत: संसारभरि रहेका नेपालीजनको सहृदयी सहभागिता “जरो र किलो नेपालमै भएको मौलिक रैथाने शक्ति” (The Root and Locus Movement) मा हुनु नै यसका लागि सार्थक आरम्भ हुनेछ ।
तसर्थ, अल्पकालीन रोजगारीका लागि विदेशमा रहेका, संसारका विभिन्न देशमा स्थायी आवास सुविधा उपभोग गरिरहेका साथै विभिन्न देशका नागरिक भइसकेका, सबैथरि नेपालीजनको सहृदयी सहभागिता र सहयोग वाञ्छनीय छ । संसारभरि रहेका नेपालीजनको सहृदयी सहभागिताका लागि “जरो र किलो नेपालमा भएको अन्तर्राष्ट्रिय शक्ति” (“The Root and Locus International Movement”) पनि आरम्भ गरिएको छ ।
“जरो र किलो नेपालमा भएको अन्तर्राष्ट्रिय शक्ति” (“The Root and Locus International Movement”) ले “जरो र किलो नेपालमै भएको मौलिक रैथाने शक्ति” (The Root and Locus Movement) को वैश्विक मञ्च “Global Platform of the Root and Locus Movement” को रुपमा कार्य गर्नेछ । यसमा संसारका सबै देशका, सबै धर्मका, सबै भाषाका, सबै जातिका, सबैथरि मानव सहभागी हुन सक्नेछन् । तत्कालचाहिँ संसारका विभिन्न देशमा रहेका नेपालीजनको लागि यस “जरो र किलो नेपालमा भएको अन्तर्राष्ट्रिय शक्ति” (“The Root and Locus International Movement”) को सदस्यता खुला गरिएको छ ।
स्वागतम् !!!
Please read more in English:
Read the rest of this entry »

जरो र किलो नेपालमै भएको मौलिक रैथाने शक्तिको आह्वानपत्र

November 24, 2015

जरो र किलो नेपालमै भएको मौलिक रैथाने शक्ति
(The Root and Locus Movement)

प्रिय बन्धुहरू !
नेपाल विश्वकै सर्वप्राचीन देशहरूमध्ये एक हो । यो महाभारतकाल भन्दा पनि पुरानो, रामायणकाल भन्दा पनि पुरानो देश राज्य–राष्ट्र (स्टेट–नेसन) हो । यसका सीमामा परिवर्तन भएका छन्, शासकहरू परिवर्तन भएका छन्, तर राज्यराष्ट्रका रूपमा यो अविच्छिन्न अस्तित्वमा छ वैदिककालदेखि नै । हजारौँ–हजारौँ वर्षको इतिहास छ नेपालको सार्वभौमसत्ता, स्वतन्त्रता, स्वाधीनताको । हिमाल, पहाड, तराइ नेपालका अवयवका रूपमा रहेका छन् जहिले पनि ।
इतिहासका प्रायः सबै कालखण्डमा यो देश समृद्ध, शक्तिशाली, अग्रणी रहिआएको हो । तर अहिले देशको स्थिति के छ भन्ने त हाम्रो सामु प्रत्यक्ष छँदैछ । सङ्कटै सङ्कटको सङ्क्रमणकालबाट गुज्रिँदै गर्दा वर्तमान नेपालको दुरावस्थाले हामी सबैलाई पीडित बनाइरहेको छ । हिंसा, अराजकता, हाहाकार !! घृणा, द्वेष, वैमनस्य !! असुरक्षा, अशान्ति, त्राहीत्राही, रोदन, चित्कार !! भ्रस्टाचार, तस्करी, कालाबजारी, महङ्गी !! बेरोजगारी, पलायन, निराशा !! गरिबी, रोग, भोक, शोक !! विकृति, विसङ्गति, पापाचार !! अन्याय, अत्याचार, शोषण, दमन, असमानता !! खै कहाँ छ चित्त बुझाउने ठाउँ ? को हो दोषी ? कसले हो हामीलाई यो महासङ्कटबाट पार लगाउने ?
प्रत्येक इमान्दार नेपालीले गम्भीरतापूर्वक सोच–विचार गरी तत्कालै निर्णय लिनु पर्ने बेला आएको छ — के यो देशको स्थितिलाई यसरी नै बिग्रिइरहन दिने अथवा देशलाई सुखमय बनाउने ? उज्यालो रोज्ने वा अँध्यारो रोज्ने ? निर्णय लिइहाल्नु परेको छ — “अब कुनबाटो लाग्ने ?”
नेपालका वर्तमान समस्याहरूको समाधान गरी नेपाललाई वैश्विक पुनः संरचनाको अग्रणी एवं केन्द्र बनाउन सकिन्छ, जसका लागि नीति र नेतृत्व दुवै सर्वोत्तम हुनु अत्यावश्यक छ । जरो (Root) र किलो (Locus) नेपालमै भएको मौलिक रैथाने शक्ति नै नेपालको लागि सर्वोत्तम विकल्प हुने निष्कर्षमा हामी पुगेका छौँ ।
नेपालमा विद्यमान विभिन्न शक्तिहरू एवं तिनीहरूका दार्शनिक मान्यता, सिद्धान्त, वाद, रणनीति, कार्यनीति आदिको परीक्षण जरो र किलोको कसीमा गरौँ । तब छर्लङ्ग हुनेछ कि अब नेपालको नीति र नेतृत्वका लागि उनीहरू पूरै अनुपयुक्त छन् ।

जरो (Root) :— उद्गम, मौलिकता, स्थानीयता, सान्दर्भिकता, अपनत्व, स्वामित्वको सवाल । जन्म, स्रोत वा मूल कहाँ हो ? सैद्धान्तिक/व्यावहारिक रूपमा “जरो” नेपालमै हो वा अन्यत्रै ?

किलो (Locus):— स्वाधीनता, स्वतन्त्रता, प्रभुत्व, सार्वभौमसत्ताको सवाल । केन्द्रबिन्दु कहाँ हो ? स्वाधीन हो कि पराधीन ? स्वतन्त्र हो कि पराइबाट नियन्त्रित, निर्देशित, प्रायोजित हो ? प्रभुत्व कसको हो ? नेपाली जनताकै शक्तिबाट सञ्चालित हो वा पराइ शक्तिको दलाल, अह्रौटेभरौटे, प्यादा हो ? सैद्धान्तिक/व्यावहारिक रूपमा “किलो” नेपालमै हो वा अन्यत्रै ?

जाँचौँ, कसको जरो र किलो कहाँ हो ?
नेकपा (एमाले) र एनेकपा (माओवादी) लगायतका सबै कम्युनिस्ट घटकहरू, नेपाली कांग्रेस लगायतका सबै कांग्रेसी घटकहरू, राप्रपा र राप्रपा नेपाल लगायतका सबै पूर्वपञ्च घटकहरू, कथित मधेशवादीहरू, कथित जनजातिवादीहरू, बचेखुचेका कथित राजावादीहरू, सबै नै पटक पटक सत्तामा पुगे तथा अहिले पनि सत्तासीन वा सत्ताकांक्षी छन्, तिनीहरूको परीक्षण, मूल्याङ्कन, छानबिन “जरो” र “किलो” को कसीमा गर्दा के देखिन्छ यथार्थ ?
कसीमा जाँच्दा निम्नानुसारको अवस्था देखिन्छ :—
जरो :— कांग्रेस र कम्युनिस्टको त जन्म, स्रोत, मूल नै नेपाल बाहिर हो, यिनीहरूको सिद्धान्त पनि विदेशी विधर्मी स्रोतको हो र तसर्थ सैद्धान्तिक र व्यावहारिक दुवै रूपमै तिनको जरो नेपाल बाहिर छ । राप्रपा र राप्रपा नेपाल लगायतका सबै पूर्वपञ्च घटकहरू, कथित मधेशवादीहरू, कथित जनजातिवादीहरूको पनि उही यथार्थ हो । बचेखुचेका कथित राजावादीहरूको सैद्धान्तिक आधार वा राजनीतिक दर्शन पनि हाम्रा मौलिक दर्शन नभई मेकियावेलीको दर्शन भएकाले सिद्धान्तत तिनको जरो पनि नेपाल बाहिरै छ ।
किलो :— नेकपा (एमाले) र एनेकपा (माओवादी) लगायतका सबै कम्युनिस्ट घटकहरू, नेपाली कांग्रेस लगायतका सबै कांग्रेसी घटकहरू, राप्रपा र राप्रपा नेपाल लगायतका सबै पूर्वपञ्च घटकहरू, कथित मधेशवादीहरू, कथित जनजातिवादीहरू, यी सबै मौका मौकामा पराइ शक्तिको प्यादा बनिसकेको कटु यथार्थले यिनको किलो कहाँ छ भन्ने देखाइरहेकै छैन र ? नेपाली जनतालाई शक्तिको केन्द्र नै मान्दैनन् यिनले । कोही दक्षिण, कोही उत्तर, कोही पश्चिम, अनि कोही पूर्व्तिर किलो गाडिएका हुनाले यिनीहरू कसरी स्वतन्त्र, स्वाधीन हुन्छन् ?
पटक पटक सत्तारुढ भएका हैनन् र यिनै ? पटक पटक सत्ता पाउँदा बेइमानी गर्ने यिनै हैनन् र ? कसको परीक्षण हुन बाँकी छ अब ? अब पनि तिनीहरूको हातमै यो देशको जिम्मेवारी रहिरहनु दुर्भाग्यको पनि पराकाष्ठा हुने छर्लङ्ग भइसकेको छ ।
राजनीतिक प्रकृतिका पार्टी, सङ्घ, सङ्गठनहरूलाई मात्र जरो र किलोको कसीमा परीक्षण गरेर पुग्दैन; यहाँ त धर्म, संस्कृति, अर्थतन्त्र, शिक्षा, स्वास्थ्य आदि आदि क्षेत्रहरूमा पनि पराइ शक्तिहरूको बिगबिगी छ । वैदिक सनातन धर्म (जसलाई हिन्दू संज्ञा पनि दिने गरिएको छ) का साथै बौद्ध, किरात, बोनजस्ता धर्म यहाँका मौलिक रैथाने हुन् । नेपालको पहिचान यहाँका मौलिक रैथाने धर्मबाट हुनु र राज्यले विशेष संरक्षण गर्नु शत–प्रतिशत ठीक हो भन्नेमा हामी दृढ छौँ । संस्कृति, अर्थतन्त्र, शिक्षा, स्वास्थ्य आदि क्षेत्रमा पनि जरो र किलोको कसी लगाएर व्यवहार गर्नु वाञ्छनीय छ । अन्यत्रै जरो र किलो भएका पराइ शक्तिहरू जहाँकहिँ पनि छन्, तिनलाई पहिचान गरेर तिनको दुस्प्रभाव निर्मूल गर्नु अत्यावश्यक छ भने हितकारी चिजहरू हामीलाई उपयुक्त हुने गरी अवलम्बन गर्ने वैज्ञानिक दृष्टिकोण हामीमा हुनु पर्छ । अहिले नेपाललाई चाहिएकोचाहिँ “जरो” र “किलो” दुवै नेपालमै भएको मौलिक रैथाने शक्ति हो ।
जरो र किलो नेपालमै भएको मौलिक रैथाने शक्तिका आधारशिला विज्ञान, प्रविधि, धर्म र सहृदयता हुन् ।
विज्ञानको बुद्धि प्रविधिको प्रगति ।
धर्मको विवेक सहृदयताको सम्बन्ध ।।
विकास न्याय स्वाधीनता समृद्धिमा नेपालको ।
सहृदयी तराइ मधेश पहाड र हिमालको ।।
सहृदयताले नेपाली सांस्कृतिक चेतना को साझा आत्मचेतको आधारमा प्रतिष्ठित एक नेपालीजाति अवधारणालाई प्रवर्धन गर्नुमै हामी सबैको हित छ । नेपाल कुनै एक जात वा जाति वा जनजाति को, कुनै एक वर्गविशेषको मात्र देश नभएर विविधताहरूको समष्टि रूप हो र ती सबैको संयोजन भइसकेर एउटा राज्य–राष्ट्र (स्टेट–नेसन) का रूपमा विकसित भइसकेको हुँदा सम्पूर्ण जातीयसमुदाय, सबै भाषिकसमुदाय, सारा धार्मिकसमुदायको सहभागिताबाट निर्मित सिंगो रूप एक नेपालीजातीयता प्रति इमान्दार रहनु नै राष्ट्रियता सुदृढ पार्ने कार्य हो ।
राजनीति (शासनतन्त्रसहित), अर्थतन्त्र, शिक्षातन्त्र, स्वास्थ्यतन्त्र, कृषितन्त्र, संस्कृतितन्त्र, समाजतन्त्र आदि आदि सबैको जरो र किलो नेपालमै सुनिश्चित हुने रैथाने प्रणालीको सुनिश्चितताका लागि हो यो अभियान । विज्ञान (बुद्धि), अत्याधुनिक प्रविधि (प्रगति), धर्म (विवेक) एवं सहृदयता (सम्बन्ध) लाई अवलम्बन गर्ने हो हामीलेस आफ्नो मूलसँग अविच्छिन्न रहँदै संसारकै अग्रणी एवं केन्द्र बन्ने हो हामी ।
हाम्रो लक्ष्य हो— ‘वैज्ञानिक सत्ययुग’ । हाम्रो तात्कालिक न्युनतम लक्ष्य देशका लागि अनुपयुक्त राजनीतिक एवं आर्थिक दर्शन, सिद्धान्त, वाद, प्रणाली, रणनीति, कार्यनीति आदिको निराकरण तथा अयोग्य नेतृत्व प्रदान गर्दै आइरहेका राजनीतिक, सामाजिक, सांस्कृतिक, आर्थिक, शैक्षिक आदि सङ्गठनहरूको विकल्पमा यो देशका लागि उपयुक्त राजनीतिक एवं आर्थिक दर्शन, सिद्धान्त, वाद, प्रणाली, रणनीति, कार्यनीति आदिका साथै योग्य नेतृत्व सुनिश्चित गरी नेपालको सर्वाङ्गीण उन्नति–प्रगति गर्नु एवं नेपाललाई समृद्धि, न्याय, सुख, शान्ति, सहृदयताले परिपूर्ण बनाउनु हो । अब युगान्तकारी एवं युगप्रवर्त्तनकारी सकारात्मक क्रान्तिको पक्षमा डट्ने बेला आएको छ । यही महान् दायित्व अनुरूपको भुमिका निर्वाह गर्न जरो र किलो नेपालमै भएको मौलिक रैथाने शक्ति खडा गर्नु परेको हो ।
नयाँ र पुरानोको निरर्थक विवादमा नपरौँ; प्राचीनतम्देखि नवीनतमसम्म राम्राचाहिँ स्वीकार गरौँ; नराम्राचाहिँ अस्वीकार गरौँ ।
आधुनिकतम विज्ञानदेखि प्राचीनतम ज्ञानसम्मको सुसंयोजन : वैज्ञानिकतायुक्त धर्म धार्मिकतायुक्त विज्ञान ।
भौतिक उन्नति पनि गर्नु पर्छ, मानसिक उन्नति पनि गर्नु पर्छ, आध्यात्मिक उन्नति पनि गर्नु पर्छ । आधिभौतिक, आधिदैविक, आध्यात्मिक आयामहरूको समष्टि नै मानव जीवन हो ।
न दक्षिण न उत्तर न पश्चिम न पूर्व, अरुको भर पर्नेलाई परिरहन्छ कष्ट । अरुको निगाहमा बाँच्ने होइन, स्वावलम्बी स्वाधीन समृद्ध बनाउने हो देशलाई ।।
आर्थिक समृद्धि, दिगो विकास, न्याय, शिक्षा स्वास्थ्य रोजगारीको राज्यद्वारा नै पूर्ण प्रत्याभूति । राष्ट्रिय एकता, अखण्डता, सार्वभौमसत्ता, स्वाधीनता, “वसुधैव कुटुम्बकम्” सार्थक पार्न सक्ने गरी अन्तर्राष्ट्रिय नेतृत्व गर्ने तयारी ।।
हाम्रो प्राथमिकता सिर्जना, निर्माण, विकास, प्रगति, उन्नति, समृद्धि, न्याय, एकता, शान्ति, स्वाधीनता, सहृदयता …………………………. (यही अनुरूप थप्दै जाऊँ) ।
हामी आह्वान गर्छौँ :— जरो र किलो नेपालमै भएको मौलिक रैथाने शक्तिको अभियानमा तपाईँ पनि सहभागी हुनोस्, हामी सहकार्य गरौँ । समाज, राष्ट्र, विश्वप्रतिको कर्तव्य निर्वाह गर्ने यस महायज्ञमा तपाईंको उपस्थितिले विशेष अर्थ राख्दछ । यस अभियानमा तपाईंलाई स्वागत छ ।
अघि बढौं यो युग हाम्रो हो ।
Read the rest of this entry »

रैथाने अर्थतन्त्रको आंशिक झल्को – १ र २

November 10, 2015

रैथाने अर्थतन्त्रको आंशिक झल्को १
२० वर्षको अवधि र २० अर्बको लगानीबाटै २० हजार खर्ब प्रत्येक वर्षको वित्तीय चक्र बनाउन सकिन्छ हाम्रो रैथाने गाईको अनुसन्धान, विकास, व्यवस्थापन तथा व्यवसायबाट ।

रैथाने अर्थतन्त्रको आंशिक झल्को २
भाषा प्रशिक्षण, उद्घोषण, मन्त्रोच्चारण, वाचन आदि अभिव्यक्तिमूलक पेसाको विश्व बजारमा नेपालले वार्षिक २ खर्ब रु. सजिलै कमाउन सक्छ (योजनाअनुसार १० वर्षको विशेष तयारी, करिब २ अर्ब रु. मात्र लगानीपछि) ।
Read the rest of this entry »